Wat is onzindelijkheid?

Onder onzindelijkheid verstaan we dat de kat niet op de kattenbak poept of plast maar op andere plaatsen in huis. Dat kan net naast de bak zijn, iedere keer op dezelfde plek of juist op heel verschillende plekken en dat kunnen hele grote of juist hele kleine plasjes zijn. In alle gevallen is het voor een eigenaar uitermate ongewenst en is het zaak om snel te achterhalen wat de oorzaak van dit afwijkende gedrag is.

Is onzindelijkheid altijd afwijkend?

Onzindelijkheid is in ieder geval altijd ongewenst. Toch is met name sproeien een normaal natuurlijk verschijnsel bij de kat. Katten gebruiken  namelijk urine als geurboodschap zodat andere katten weten wie daar heeft gesproeid, van welke sociale groep dit dier is en wanneer dat was. Wanneer een kat de urine gebruikt als 'markering' doet hij dit voornamelijk door te sproeien: hij staat rechtsop waarbij de urine in een straaltje naar achteren spuit. Hierbij trilt de staart vaak. Dit is een ander beeld dan plassen: de kat zit en laat de urine lopen op de vlakke ondergrond.

sproeiende katten

Sproeien heeft een andere achtergrond dan plassen en er zijn dan ook verschillen in de plaatsen waar gesproeid of geplast wordt.

Sproeien gebeurt vaak:

• bij deuren en ramen (bij kattenluik bijvoorbeeld)
• op nieuwe spullen (zoals kleding of de nieuwe bank)
• op zaken die buiten zijn geweest (zoals schoenen, jassen en tassen)
• op spullen met een speciale geur (zoals natte was, vieze sporttas, of sportschoenen)

Plassen gebeurt vaak:

• naast de kattenbak
• op afgesloten, donkere plekken (zoals een kastje of hoek van de kamer)
• op dingen die zacht aanvoelen (zoals kussens, tapijt, het bed)
• op dingen die sterk naar de eigenaar ruiken (zoals kleding)

Sproeien is bij katachtigen een natuurlijk verschijnsel:

"Pas op. Sproeibereik 2 tot 3 meter".

Wat zijn oorzaken van onzindelijkheid?

Wanneer een kat niet op de kattenbak plast (en poept) kan dat komen omdat de kattenbak niet aan de eisen van de kat voldoet (de bak wordt te weinig verschoond, er gaan te veel katten op, hij heeft een te hoge instap, hij bevat het verkeerde grit) of de kat durft niet op de bak (dominante kat aanwezig, stress ten gevolge van visite, verhuizing, introduktie nieuwe kat enzovoort). Angstige katten plassen vaak op een 'veilige' plek zoals een kast of de kleding van de eigenaar. Een andere belangrijke oorzaak voor onzindelijk gedrag is de kat met de blaasontsteking. Bij een blaasontsteking heeft de kat veel aandrang en zal overal kleine plasjes doen, soms zit er zelfs bloed in de urine. De kat kan het in dit geval simpelweg niet ophouden. Vaak is het een combinatie van factoren. Zo is stress een belangrijke reden voor een kat om niet te willen of te durven plassen. De urineblaas blijft te lang te vol en hieruit kan een blaasontsteking ontstaan.

Hoe komen we er achter wat de oorzaak van de onzindelijkheid is?

Wanneer uw kat onzindelijk is zullen we volgens een duidelijk protocol onderzoeken wat de oorzaak is van deze onzindelijkheid. Allereerst is uw verhaal voor ons uitermate belangrijk. U kunt ons vertellen of de kat plast of juist sproeit, waar hij dat doet, sinds waneer en of er veranderingen zijn geweest als nieuwe katten in de buurt of in huis, een verhuizing, een baby of ander grit.

Ons plan van aanpak bestaat vervolgens uit de volgende stappen:

1. Uitsluiten / bevestingen medische oorzaak

Een belangrijke oorzaak van onzindelijkheid is een blaasontsteking. Katten met een blaasontsteking plassen frequenter dan normaal, plassen kleine beetjes, hebben pijn bij het plassen en plassen vaak buiten de bak. Soms is de urine rood gekleurd ten gevolge van bloed. Omdat het plassen op de bak vaak pijnlijk is zal de kat die pijn associeren met de bak waar hij op dat moment zit en de volgende keer mogelijk die 'bron van pijn' willen vermijden.  Door middel van urine onderzoek kunnen we snel achterhalen of er een blaasontsteking aanwezig. Tevens onderzoeken we of er in de urine kristallen (blaasgruis) aanwezig is. Blaasgruis veroorzaakt nogal eens een blaasontsteking en kan met een speciaal dieet aangepakt worden. Zie ook......

2. Inventarisatie gedragsprobleem

Wanneer een blaasontsteking niet de oorzaak is van het afwijkende plasgedrag, is het aannemelijk dat de onzindelijkheid wordt veroorzaakt door een gedragsprobleem: de kat wil of durft niet op de bak.

De kat is van nature een schoon en hygiënisch dier. De kattenbak kan daarom snel niet helemaal aan de eisen en wensen van de kat voldoen:

• de bak wordt te weinig verschoond
• de bak heeft een te hoge instap
• de bak is te klein (voor grote katten)
• het verkeerde grit wordt gebruikt
• de bak wordt door te veel katten gebruikt
• de bak staat op een verkeerde plek (bijvoorbeeld naast de etensbak)

Wanneer de bak wel voldoet aan alle eisen, kan het zo zijn dat de kat niet op de bak durft te plassen door angst of stress:

• er zijn te veel katten in huis
• er is één dominante kat in huis
• er komt een nieuwe kat in huis
• er is een dominante vreemde kat in de buurt
• grote veranderingen die stress opleveren: verhuizing, nieuwe baby, nieuwe huisgenoot, verbouwing, nieuwe meubels

Hoe is de behandeling van een onzindelijke kat?

Afhankelijk van de oorzaak zullen we de onzindelijkheid aanpakken. Dit betekent dat dieren met een blaasontsteking / blaasgruis dit als eerste aangepakt wordt. Zie ook....

Andere tips en oplossingen zijn:

• gebruik meerdere kattenbakken. Het advies is evenveel kattenbakken als katten + een extra kattenbak
• zet de kattenbak op een rustige plaats in huis
• verschoon regelmatig de bak (iedere week in zijn geheel en dagelijks uitscheppen)
• gebruik ander kattengrit
• zorg voor een voldoende grote kattenbak
• gebruik eventueel een open kattenbak
• zet eet- en drinkbakken niet naast de katten bak
• probeer te voorkomen dat er vreemde katten in huis komen

Wanneer u alles heeft gedaan om de blaasontsteking aan te pakken, om de kattenbak zeer aantrekkelijk te maken en u doet er alles aan om die vreemde kat buiten te houden, dan  kan de situatie zich voordoen dat uw kat nog steeds onzindelijk is. U kunt dan gebruik maken van feromonen. Feromonen zijn lichaamseigen stoffen van die kat (klieren op de kop) die hij gebruikt om zich zelf gerust te stellen (het 'kopjes geven'). Deze feromonen worden middels een spray of een verdamper in de ruimte geplaatst waar de kat zich voornamelijk ophoudt en hebben een rustgevend en stressverlagend effect. Ook is er sinds kort een speciaal dieet op de markt waarin bepaalde voedingsstoffen aanwezig zijn die een rustgevend effect hebben op de kat.

Waarom krabben katten?

Katten die buiten komen krabben regelmatig aan bomen, houten palen of houten hekken. Ze doen dit om hun nagels te onderhouden, maar ook om zichtbare en ruikende markeringen achter te laten. Dit gebeurt op opvallende plaatsen, waardoor passerende katten de aanwezige lichaamseigen geurstoffen zullen waarnemen. Wanneer de kat met zijn nagels over een oppervlakte krabt, wordt deze geur afgezet en de combinatie van een markering, afgevallen nagelschede en de geur zorgen voor een sterke zichtbare en ruikbare boodschap voor andere katten.

Krabben kan ook gebruikt worden om speelgedrag uit te lokken of aandacht te trekken, vooral bij katten met een wat socialer en manipulerend karakter. Populaire ‘doelwitten' binnenshuis zijn onder andere zachte houtsoorten (b.v. dennenhout), behang en tapijt. Katten krabben bij voorkeur bij deuropeningen, aan meubels en aan trappen. Ze krabben vaak met meer overgave en kracht op het moment dat de eigenaar erbij is of andere katten in huis zijn, om zelfverzekerdheid uit te stralen over het territorium. Wanneer de kat daarentegen op allerlei plaatsen in huis krabt, en vooral bij deuropeningen en ramen, dan is het waarschijnlijker dat de kat hiermee signalen van onzekerheid afgeeft. Of het krabben nu bedoeld is voor het onderhoud van de nagels of dat het gaat om markeergedrag of beide, is afhankelijk van diverse factoren. Bij gebrek aan aantrekkelijke deurposten of andere plaatsen binnenshuis, is de kans groot dat de kat zich gaat richten op meubels, het behang of het tapijt!

Krabpalen

Om krabben op ongewenste plaatsen tegen te gaan,  kunt u zorgen voor een geschikte krabpaal. Er zijn allerlei krabpalen verkrijgbaar die uiteenlopen van een enkelvoudige rechtopstaande paal tot een tot het plafond reikend bouwwerk met meerdere palen en plateaus. Deze bieden de mogelijkheid om te spelen, te trainen en uit te rusten en zijn bovendien voorzien van diverse soorten oppervlaktes en materialen om aan te krabben. Bij aanwezigheid van meerdere katten is het verstandig om een krabpaal per kat (plus één extra om keuze te bieden) te plaatsen op verschillende plekken in huis. Belangrijk is dat deze krabpaal/palen op een strategische plek wordt neergezet in de looproute van de kat.
Katten die wakker worden zullen zich uitrekken. Als de krabpaal in de looproute staat, zal de krabpaal eerder worden gebruikt in plaats van andere meubelstukken.

Krabplaatsen worden ook gebruikt als visuele markeringen. Vooral bij afgrenzen van het territorium is deze visuele markering erg belangrijk 
Katten kunnen ook een persoonlijke voorkeur hebben voor een bepaalde krabpaal. Varieer in krabpaal wanneer uw kat geen gebruik maakt van de krabpaal. Ook natuurlijk sisaltouw wordt in het algemeen als prettig ervaren om aan te krabben.
U kunt de krabpaal aantrekkeljik maken met geuren die voor de kat aantrekkelijk zijn zoals kattenkruid of valeriaan.

Kattenkruid

Meubels

Katten krabben ook graag aan nieuwe meubels. De kat ruikt een vreemde luchtje en zal door het meubelstuk te markeren proberen dit onderdeel te laten uitmaken van hun territorium. U kunt uw kat aan het nieuwe meubelstuk laten wennen door het hun geur te geven.  Elke kat produceert geurstoffen in de wangklieren met een unieke geur. Katten gebruiken deze geur om hun territorium af te bakenen. De geur geeft hen bovendien een gevoel van veiligheid en geborgenheid. Strijk  met een wattenschijfje langs de wangen van de kat (waarmee ze kopjes geeft) en leg dit op of bij de plek waar de kat zal krabben.  Onderzoek heeft aangetoond dat katten niet krabben of sproeien op plaatsen waar deze geurstoffen, feromonen, zijn afgezet.. Een onderdeel van deze geur wordt door alle katten herkend en is in synthetische vorm verkrijgbaar als spray of verdamper (Feliway).
Als uw meubels beschadigd zijn door het krabben van uw kat, kunt u toekomstige bezoekjes aan dezelfde locatie voorkomen. Bevestig dubbelzijdig plakband over het getroffen stuk zodat de kat een onaangenaam maar ongevaarlijk gevoel ervaart wanneer hij weer krabt. Het plakband mag niet te hard plakken omdat het dan de pootjes en de bekleding van uw meubels kan beschadigen.

Straffen

Afleren van ongewenst gedrag zoals krabben aan banken en stoelen is lastig. Als een specifiek oppervlak of object beschadigd wordt, dan is het belangrijk om een acceptabel alternatief te bieden dat een vergelijkbaar gevoel geeft tijdens het krabben. Wanneer de kat bijvoorbeeld krabt aan behang op een bepaalde hoogte dan is het belangrijk dat de alternatieve krabplaats ook verticaal is, van dezelfde textuur en met hetzelfde patroon waarbij de kat zich tot dezelfde hoogte uit kan strekken.
Vaak is het ongewenst om een kat zomaar te straffen. Het is belangrijk te beseffen dat de kat niet krabt uit ondeugendheid of kwaadheid. Wanneer de kat krabt om zijn nagels te onderhouden, dan bestraft u vooral zijn natuurlijke gedrag. Dat is zeer verwarrend voor de kat. Als de kat overmatig krabt omdat hij onzeker en angstig is, dan zal straf averechts werken en het gevoel van onrust en stress alleen versterken. De relatie  tussen u en de kat kan dan slechter worden en u loopt het risico dat de kat bang wordt voor diegene die de straf uitdeelt.  De kat  zal anders niet meer krabben aan de bank in uw aanwezigheid, maar het wel doen als u niet thuis bent!
Probeer verder plaatsen waar de kat niet moet krabben onaantrekkelijk te maken door bv voor de kat onaantrekkelijke geuren als citronella bitterspray of deodorant.

Katten zijn vaak gefascineerd door uw (kamer)planten.Wanneer u dit gedrag niet waardeert, kunt u tegen het kauwen bijvoorbeeld bitterspray of cayenne peper op de bladeren strooien. Speciaal kattengras is ook een alternatief.
Een kat met een verstoorde spijsvertering eet graag gras, met name als hij last heeft van haarballen. Als er geen gras beschikbaar is (zeker binnenshuis) zal een kat aan willekeurige andere planten gaan knabbelen, ook giftige planten. Dit is te voorkomen door de kat kattengras aan te bieden, dat u kunt kopen in een bloempot of in kant-en-klare zaaibakken. Het eten van (katten)gras door uw kat is niet helemaal zonder risico's. Door het eten van (katten)gras kan er een grasspriet in de keel blijven vastzitten. De kat kan hierdoor gaan kokhalzen, continu slikken en zelfs stikken. Ook kan er een ontsteking ontstaan, waardoor uw kat zich steeds zieker gaat voelen. Wanneer u deze symptomen herkent, of u twijfelt over het gras eten van uw kat, is het verstandig om contact op te nemen met de praktijk.
  

• Koop geen kamerplanten waarvan bekend is dat ze giftige reacties bij  huisdieren veroorzaken.
  Enkele bekende giftige kamerplanten zijn: azalea's, lelies, gele narcissen, ficus, rubberplanten, treurwilgen, vijgenplanten, philodendron, onstera (gatenplant), oleander, kerster etc.

Voor een volledig overzicht van giftige planten:

http://www.licg.nl/ContentSuite/template/lcg/pag/page.asp?id=3906&content_id=2206

• Wanneer uw kat een aanzienlijke hoeveelheid van welke kamerplant dan ook heeft binnengekregen of een klein beetje van een giftige plant heeft gegeten, of kwijlt of pijn heeft na het kauwen op een plant, neem dan direct contact op met uw dierenarts.
• Leg wat zilverfolie of krimpfolie rondom de wortel van uw kamerplanten - dit maakt het graven rondom de wortel van de plant onaantrekkelijk.
• Zorg ervoor dat uw kat altijd genoeg vers water tot haar beschikking heeft (om de verleiding om op bladeren te kauwen voor vocht te voorkomen).
• Geef speeltjes, een automatische voerbak of een speelbal met voer om er voor te zorgen dat uw kat zich niet verveelt terwijl u weg bent, omdat verveling kan leiden tot het kauwen op planten.