zeeland 19

 

Het rund (Bos taurus) is een herkauwer en behoort tot de evenhoevigen; een grote groep zeer succesvolle planteneters met als kenmerk dat zij twee klauwen (de twee middelste tenen) per poot hebben. Andere vertegenwoordigers zijn bijvoorbeeld schapen, geiten, antilopen, giraffen en hertachtigen.

Het rund is een gedomesticeerde (tot huisdier gemaakte) afstammeling van de in de middeleeuwen uitgestorven oeros of oerrund (bos primigenius). Deze wilde runderen kwamen voor in de bossen van Europa, Azië en Noord-Afrika. Toen de mens ongeveer 9000 jaar geleden zijn jagende bestaan opgaf voor een veehoudend bestaan is dit wilde rund geleidelijk gedomesticeerd. Deze domesticatie is zeer waarschijnlijk begonnen in de Sahara-woestijn in Noord-Afrika. Het rund werd gehouden voor de melk, het vlees, de huid en als last- en trekdier.

Door langdurige selectie tijdens deze lange domesticatie zijn vele, vaak streekgebonden, rassen ontstaan. Sommige zijn meer gericht op melkproduktie, andere meer op vlees en weer andere op hun sierwaarde. Van vele met name oude rassen zijn er nog maar weing exemplaren over en probeert men met veel inspanning deze oude rassen te bewaren. 

Ook zijn er diverse pogingen gedaan om het in 1627 uitgestorven oerrund terug te fokken. De bekenste is die van de gebroeders Heck die het zogenaamde heckrund hebben gefokt waarvan er op dit moment grote kuddes leven in de Oostvaardersplassen.

 

Hoe hebben de gebroeders Heck het oerrund terug gefokt?

 

De koe is een planteneter (herbivoor) en heeft vier magen; de pens, de netmaag, de boekmaag en de lebmaag. De koe trekt gras met de tong van het land en slikt het gras bijna zonder te kauwen door. Het gras komt terecht in de pens en wanneer deze vol is worden de brokken gras terug gebracht naar de bek waar het fijngekauwd wordt. Hierna wordt het opnieuw ingeslikt in de pens wordt het gras door microorganismen (bacteriën en protozoën) gefermenteerd. De tweede maag, de netmaag, zorgt ervoor dat het bewerkte voedsel doorstroomt naar de derde maag, de boekmaag, waar vocht uit de verteerde voedsel wordt gehaald. Nu komt het voedsel in de vierde maag, de lebmaag, die het meeste lijkt op een normale maag van niet-herkauwers. De spijsverteringssappen in de lebmaag verteren het voedsel verder en hierna komt het in de dunne darm waar de voedingsstoffen via de darmwand in het bloed opgenomen worden.

Het rund in Nederland

Het eerste stamboek, het Nederlandsche Rundvee Stamboek (NRS) werd in Nederland al opgericht in 1874 en het tweede in 1879, het Friesche Rundvee Stamboek (FRS). In deze stamboeken konden drie hoofdgroepen onderscheiden worden: het zwartbontvee, het roodbont Maas-Rijn-IJssel (MRY) en het blaarkoppenvee. In 1975 was van de totale nederlandse rundveestapel (2.2 miljoen koeien) 71% zwartbont, 28% roodbont MRY en 1% blaarkop.

Een goede nederlandse melkkoe gaf in 1900 ongeveer 2500 liter melk per jaar. In 1950 was dit gemiddeld 3980 liter per jaar, in 2006 gemiddeld 7875 liter, waarbij er vandaag de dag koeien bij zijn die meer dan 12000 liter geven! Deze ontwikkeling is voornamelijk het gevolg van selectief fokken en door het bijvoeren van krachtvoer.

Normaal wordt door een moederdier melk geproduceerd om het jong of de jongen de eerste weken tot maanden van hun leven te voeden. Bij het rund is de melkproduktie zo goed ontwikkeld dat een gemiddelde koe 10 maanden van een jaar gemolken wordt.

 

 

Hoe produceert een koe melk?

 

De melkkoe

De koe gaat melk geven nadat het kalf geboren is. Dit houdt de veehouder 10 maanden vol. Na deze 10 maanden zet de veehouder de koe 'droog'; dit wil zeggen dat hij de koe niet meer melkt. De droogstand duurt ongeveer 2 maanden waarna het volgende kalf geboren wordt en de cyclus opnieuw begint. De draagtijd van een koe is ongeveer 9 maanden wat dus betekent dat een koe ongeveer drie maanden na de geboorte van het kalf opnieuw drachtig zal zijn. Het kalf wordt meestal na de geboorte van de moeder gescheiden en krijgt alleen biest (de eerste moedermelk waarin veel antistoffen zitten om een goed afweersysteem op te bouwen) waarna het met kunstmelk wordt opgefokt.

De zoogkoe

Zoogkoeien worden niet voor de melk maar voor het vlees gehouden. De kalveren blijven lang bij de koe en drinken zolang ze kunnen melk bij de moeder. de kalveren worden opgefokt voor het vlees. In tegen stelling tot melkkoeien gaat het in de zoogkoehouderij om de kalveren terwijl het kalf in de melkveehouderij vooral belangrijk is als het startsein voor de produktie van veel melk. Bekende zoogkoe rassen zijn de limousin en de blonde d'aquitaine.

 

benamingen van het rund 

 

 

 
vrouwelijk rund                                     koe
mannelijk rund                                                  stier
gecastreerde stier   os
pasgeboren kalfnuchter kalf of nuka
vrouwelijk kalfvaarskalf of kuis
mannelijk kalfstierkalf
éénjarig rundpink
tweejarig rundvaars
na 2e keer kalvenkoe
  

  

Voor informatie over dierziekten, diergezondheid, nieuws, praktische tips en allerlei andere rund-gerelateerde informatie verwijzen we door met de onderstaande link naar de site van de Gezondheidsdienst voor Dieren:

www.gddiergezondheid.nl